معرفي اجمالي روستاي خور        

"روستاي خور با بيش از ۲۰۰۰سال قدمت از توابع بخش مركزي شهرستان ساوجبلاغ با 8كيلو متر فاصله از مركز شهرستان از شرق به شهر جديد هشتگرد و روستاي فشند ،از غرب به روستاي عرب آباد و هيو،از جنوب به هشتگرد و از شمال به طالقان متصل مي گردد ودر موقعيت 50درجه و42دقيقه و 35ثانيه طول و36درجه و00دقيقه و52 ثانيه عرض جغرافيايي و 1255متر ارتفاع از سطح دريا قرار دارد .

.نام اصلي اين روستا به لحاظ داشتن آب و هواي بسيار مطلوب خوب(خورتات،خرداد) بوده كه به مرور زمان به روستاي خور شهرت يافته است.

بر كسي پوشيده نيست روستاي خور در سطح كشور به لحاظ داشتن مردمان بسيار متدين و انقلابي و وفا دار به نظام با تقديم بیش از ۵2شهيد و بيش از 1000جانباز و ايثار گر نمونه و مثال زدني است از افتخارات ديگر اين روستا بعلاوه تقديم شهدا و جانبازان مي توان به حضور مقام معظم رهبري در اين روستا و دادن لقب ام القرا به مادر 4شهيد نژاد فلاح اشاره كرد.روستاي خور با 7500نفر جمعيت ترك زبان از طوايف فلاحتكار،زارعي نژاد ،زارعكار ،فلاح نژاد ، دهقانژاد ،دهقانپور ونژاد فلاح عمدتا در تصميم گيريهاي سياسي و اقتصادي شهرستان نقش بسيار مهمي ايفا مي كنند .شغل و منبع در آمد اهالي اين روستا كشاورزي و دامداري به روش سنتي وكار در كارخانجات فخر ايران مي باشد كه با 100هكتار زمين زير كشت محصولات زراعي مانند گندم و جو توليد مي كنند .روستاي خور به لحاظ داشتن بناهاي تاريخي مانند بقعه امامزاده سليمان ،زبيده خاتون ،چشمه ي خان كهريزك وكوه نمار از شهرت خاصي برخوردار استكه همين امر باعث شده سالانه پذيراي تعداد زيادي از گردشگران باشد.از پتانسيلهاي اين روستا كه مردمان آن اكثرا با سواد هستند مي توان به حدود بيش از 300دانشجو ،3مدرسه با 350دانش آموز ،مسجد ،1باب حسينيه ،4پايگاه ،3موسسه اتومبيل كرايه از جمله موسسه اتومبیل کرایه ميلاد(جنب امام زاده)... با بیشترین سابقه و خدمات جزء اولین موسسه های شهرک خور است و مشاورین املاک میلاد(جنب امام زاده)...،مهديه ،خانه ي بهداشت ،شبكه ي گاز رساني ،آب ،برق ،تلفن،بهره مندي اهالي از دفترچه خدمات درماني وسيله ي عمومي و جمع آوري زباله به طور روزانه اشاره كرد ."

امامزاده سليمان

وسط روستاي خور كنار خيابان شهدا(پشت امامزاده)روي تپه اي به نام تپه كنار دره ياربند ،بناي آرامگاهي محقري وجود دارد كه به امامزاده سليمان (سردار سليمان)معروف است.تپه ي ياد شده بيش از 200سال پيش قبرستان روستا بوده است سپس قبرستان به مكاني به نام پشت خانه چهار شهيد منتقل شده و اوايل انقلاب مجددا قبرستان به مكان فعلي آن راه يافته است .بنا به گفته ي اهالي امامزاده سليمان از نوادگان امام زين العابدين است ولي احتمالا امامزاده سليمان (سردار سليمان )همچون سردار موسي از جمله افرادي بوده كه با ياغيان و مهاجمين جنگيده و پس از فوت ياشهادت آرامگاه او مورد توجه وعنايت مردم قرار گرفته و يا اين كه ايشان از سادات مرعشي بوده كه در دوران صفوي به عنوان رهبر مذهبي و يا امام جماعت مورد علاقه ي مردم روستا بوده و بعد از فوت آرامگاه او زيارتگاه مريدانش شده است.

بناي امامزاده سليمان مشتمل است بريك حياط كوچك ،دو تالار در ضلع شمالي و شرق و گنبد خانه ي هشت ضلعي كه ضريح امامزاده در آن قرار دارد.آنچه مسلم است طي سالها كه اين بنا برپا بوده بار ها تخريب و تعمير شده و قسمت هايي نيز به آن الحاق شده است.از جمله الحاقات آن مي توان تالارهاي شرقيو شمالي آن را نام برد كه در سال 1362به آن اضافه شده است و سقفي آهني و مسطح دارد .تنها اثر قديمي آن پنجره ي چوبي مشبكي است كه بين تالار شمالي و آشپز خانه ي امامزاده نصب است ولي گنبد خانه شباهت زيادي به معماري دوران صفوي دارد و نشان مي دهد كه گر چه اين قسمت از بنا مرمت كاري شده اما در اصل آن تغييرچنداني ايجاد نشده است.هشت ضلعي گنبد خانه در بالا به دايره تبديل شده و گنبد روي آن احداث شده است.داخا اضلاع هشت خانه بناي امامزاده رواق هايي وجودداشته كه تهدادي از آنها در مرمت هاي بعدي پرشده و فقط سه تاي آن باقي مانده است.

در سطح تپه اي كه آرامگاه امامزاده سليمان روي آن قرار دارد ،قبر هاي قديمي روستاي خور نيز ديده مي شود.در اين قبرستان قطعات متنابهي از سفالهاي دوران اسلامي به خصوص سفال هاي لعابدار لاجوردي و فيروزه اي و قهوه اي شبيه سفالهاي دوره صفوي و بعد از آن ديده مي شود.وجود اين سفالها علاوه بر اينكه آ؛ثار سنت شكستن كوزه و شيشه به عنوان شيشه عمر را نشان مي دهد ،قدمت اين امامزاده و قبرستان را نيزمشخص مي كند.

تپه هاي دره دوچنار

چنار دره (دوچنار )دره ايست كه در 12كيلو متري شمال خور ودر موقعيت 50درجه و 42دقيقه و57ثانيه طولو 36درجه و 03دقيقه 53ثانيه عرض جغرافيايي و1983متر ارتفاعاز سطح دريا واقع شده است.براي رسيدن به دره لازم است از آبادي سفيدارك و سپس از ارتفاعات زرچگاني و زرگريورد عبور كنيم تا به اين دره برسيم .كوه هاي شمال غرب چناردره قوش بندي (بند عقاب )و كوه هاي شمال شرق آن جوزداران ناميدده مي شود.وجود دو چنار كهن در داخل اين دره باعث نامگذاري آن به چنار دره شده است .انتهاي دره قسمتي كه دو كوه قوش بندي و جوزداران  به هم متصل مي شوند دامنه ي كوهستان مسطح شده است .در اين قسمت از تپه بندرت قطعاتي سفال پيدا مي شود اگر چه اهالي معتقد اند اينجا زماني معدن طلا و يا كارگاه هايي در اين رابطه ولي هيچ گونه شاهدي براي اين ادعا وجود ندارد .

داخل دره نزديك اولين چنار محوطه اي وجود دارد كه مملو از قطعات سفالذ ضخيم از نوع خمره هاي بزرگ محل نگهداري غلات و درپوس آنهاست.تعدادي از قطعات سفال از نوع سفال هاي ظريف و سفال هاي لعابدار منقوش وزيبا شبيه آثار دوران اسلامي به خصوص سفال هاي سده هاي پنجم تا نهم هجري كه احتمالا مورد استغاده ي افرادي بوده كه در اين محل حضور داشته اند .تپه ي باستاني چنار دره به دليل دوري از آبادي و چشم مردم و مسئولين متاسفانه مورد تخريب قرار مي گيرد .سفال هاي موجود در اين تپه نيز همچون تپه هاي حاجي بيان و واسوار آثار باقي مانده از چپاولگران و دزداني است كه در گذشته اموال مردم را به يغما مي بردند .پيشنهاد مي شود پس از ثبت در فهرست آثار ملي-تاريخي برنامه اي پژوهشي به صورت گمانه زنحي در اين تپه اجرا شود تا قبل از محو كليه آثار بتوانيم قسمتي از آن را ثبت و ضبط و مستندسازي نماييم.

امامزاده زبيده خاتون (برجك )در روستاي برماچشمه

مزرعه ي برچشمه يا برما چشمه در 4كيلو متري شمال شرق روستاي خور و در موقعيت 50درجه و 42دقيقه و 29 ثانيه طول و 36 درجه و 01دقيقه و 47 ثانيه عرض جغرافيايي و 1636متر ارتفاع از سطح دريا قرار دارد .اين مزرعه مشتمل بر تعدادي باغ و مقداري زمين هاي كشاورزي و تقريبا غير مسكوني است. در اين آبادي و غرب باغ آقايان عارف و علي فلاح نژاد تپه اي طبيعي و ارتفاع حدود 20متر وجود دارد كه روي آن بنايي آرامگاهي و بسيار مخروبه و ويران پابرجاست .اين بنا در ميان اهالي به برجك گنبد و امامزاده زبيده خاتون معروف است.برجك بنايي است شش ضلعي در هر ضلع تاقچه اي محراب مانند دراد و گنبدي سنگي روي آن احداث شده است و مصالح به به كار در اين بنا سنگ و ساروج است و براي استحكام بيشتر در پي بنااز تير هاي چوبي استفاده شده اين تير هاي چوبي پس از ويراني بنا هويدا شده است.قسمت هاي بسيار ناچيزي از گچكاري در بعضي از گوشه هاي بنا باقي مانده وحاكي از اين است كه در روكار از گچ استفاده شده است.

هم اكنون گنبد كاملا ريخته و در پي هاي بنا نيز خرابي هاي زيادي وجود دارد.شدت تخريب به قدري است كه مرمت ها و يا الحاقات احتمالي به قابل تشخيص نيست.گرچه مقداري از تخريب بنا عاملي طبيعي دارد ولي متاسفانه تخرب هايي كه به دست انسانها صورت گرفته بسيار بيشتر است .كف آن تا عمق 5/3متري به دست سوداگران اشيا عتيقه حفر شده زير پي و ديوار ها و گنجه ها تونل كنده شده كه در صورت ادامه به زودب كل بنا فرو مي ريزد .اين حفره هاي غير مجاز و مخرب در قسمت هاي مختلفي از سطح تپه نيز انجام شده كه حاصل آن هويدا شدن تعدادي اسكلت و تعدادي استخوان انساني است.وجود اين استخوان ها گوياي اين است كه تپه در گذشته قبرستان بوده و فعلا متروك شده است .گرچه مدارك قابل توجهي براي تاريخ گذاري بناي امامزاده زبيده خاتون باقي نمانده است ولي سبك معماري شباهت زيادي به ديگر آرامگاه هاي منطقه دارد و مي توان آن را به دوره ايلخاني تا صفوي نسبت داد .لازم است براي تحقيقات بيشتر اين اثر را در فهرست آثار ملي-تاريخي ثبت نماييم و در صورت امكان پس از مرمت هاي موردي آن را از خطر ريزش نجات دهيم.